Istnieją liczne definicje inteligencji. Najczęściej jest ona rozumiana jako zbiór zdolności umysłowych umożliwiających korzystanie człowiekowi z nabytej wiedzy przy rozwiązywaniu nowych problemów i racjonalnym zachowaniu w różnych warunkach środowiska zewnętrznego (np. w różnych nowych sytuacjach życiowych). Istnieją też liczne podziały inteligencji ze względu na różne kryteria. Jedno z najpopularniejszych rozróżnień dzieli inteligencję na płynną i skrystalizowaną.

 Inteligencja płynna utożsamiana jest ze zdolnością wrodzoną i niewyuczoną - ujawnia się w ona w testach inteligencji polegających przede wszystkim na rozwiązywaniu zadań niewerbalnych - możemy ją określić jako nasz potencjał intelektualny. Określa ona podstawowe i fundamentalne możliwości danej osoby w zakresie przetwarzania informacji - można ją określić na podstawie odpowiednio skonsruowanego testu IQ. Według badacza zagadnień psychometrii Cattella - inteligencja płynna jest zdeterminowana przez czynniki genetyczne i tym samym dziedziczna. Swoje maksimum osiąga pod koniec okresu dojrzewania - ok 20-25 roku życia. Po tym okresie ulega stopniowemu obniżaniu. Utrata inteligencji płynnej kopmensowana jest jednak przez drugi rodzaj inteligencji o nazwie Inteligencji Skrystalizowanej.

Inteligencja skrystalizowana objemuje wiedze nabytą przez daną osobę - wykazuje się ją w mniejszym stopniu testami niewerbalnymi a w większym np. testami słownikowymi (szeroki wachlarz słownictwa i obycie z językiem charakterystyczne dla osoby dobrze wykształconej ułatwia osiąganie wysokich wyników) lub testami na zrozumienie tekstu pisanego. W rozwoju inteligencji skrystalizowanej kluczową rolę odgrywa kontekst kulturowy, środowisko i wychowanie.

Taki ścisły podział na inteligencję skrystalizowaną która jest nabyta, oraz płynną- określającą fundamentalną zdolność efektywnego przetwarzania informacji która jest wrodzona, do dzisiaj obowiązuje w akademickich książkach do psychologii, jednak ostatnie odkrycia nieco burzą ten czysty obraz. Badania Buschkuehla oraz jego zespołu dowodzą, iż inteligencja płynna może ulegać zmianie - odpowiednio ćwiczona może wzrastać. Nie chodzi tutaj o uczenie się rozwiązywania standardowych testów na inteligencje - to akurat jest dość proste i możliwe do osiągnięcie w relatywnie niedługim okresie czasu, czego pewnie niejeden z czytelników doświadczył na sobie (po kilkunastu rozwiązanych testach i analizie prawidłowych rozwiązań możemy uzyskać wynik nawet 20 punktów wyższy). Chodzi o polepszenie ogólnej zdolności przetwarzania informacji - czyli trenując zadanie A możemy uzyskać lepsze wyniku w zadaniach B, C i D, które z A wogóle nie są związane. Wcześniej taki "transfer zdolności" uważany był za niemożliwy do osiągnięcia jednak specjalnie przygotowane testy audiowizualne do sprawdzania pamięci (testy typu n-back) pokazują, iż jest to możliwe do osiągnięcia. Codzienne ćwiczenie na teście typu n-back powodowało zwiększenie wyniku w standardowych testach IQ. Narazie nie wiadomo czy wyniki są długotrwałe, jednak przeprowadzone eksperymenty otwierają nową kartę w dziedzinie badań nad ludzką inteligencją.

Powrót