Gluten to białko roślinne zawarte w większości zbóż. Zaburzenia jego wchłaniania określamy mianem celiakii, czyli choroby trzewnej. U osób z nietolerancją glutenu białka żyta, pszenicy, owsa i jęczmienia powodują wyniszczenie kosmków jelitowych oraz nieżyt żołądkowo-jelitowy. Zanik kosmków w jelicie cienkim powoduje, że powierzchnia wchłaniająca składniki odżywcze znacznie się zmniejsza. W grupie ryzyka zachorowania na celiakię znajdują się przede wszystkim te osoby, w których rodzinie ktoś już cierpiał na nietolerancję glutenu ze strony układu pokarmowego, jest to bowiem choroba o charakterze dziedzicznym. Bardziej narażone są kobiety, które chorują na celiakię dwa razy częściej, niż mężczyźni. Choroba często przebiega bezobjawowo, ale rozwija się i może prowadzić do wielu poważnych schorzeń, takich jak zmiany nowotworowe, osteoporoza, anemia, niedokrwistość powodowana niedoborem żelaza oraz ogólne osłabienie układu odpornościowego. Nieleczona celiakia może być przyczyną krzywicy, niedoboru wzroku, zmian skórnych i zaburzeń o podłożu emocjonalnym. Celiakii mogą towarzyszyć takie symptomy, jak biegunka, mdłości, niedobory witamin i składników odżywczych, bóle brzucha, spadek masy ciała i wzdęcia. Objawy są zróżnicowane, ponieważ zależą od indywidualnych predyspozycji chorego, jego wieku, a także fazy choroby i dawki przyjętego glutenu. Chorobę trzewną można zdiagnozować po przeanalizowaniu wyników morfologii krwi, jednak wstępne rozpoznanie wymaga potwierdzenia. W tym celu wykonuje się biopsję jelit. Jeśli na podstawie biopsji lekarz stwierdzi, ze błona śluzowa jelita cienkiego zanika, potwierdzi wstępną diagnozę. Celiakia jest chorobą niemożliwą do wyleczenia. Nietolerancja glutenu jest trwała, a zatem jedynym sposobem na wyeliminowanie jej objawów jest przestrzeganie diety ściśle bezglutenowej. Tylko taka dieta pozwala na regenerację śluzówki jelita cienkiego. Osoby chore na celiakię powinny wybierać produkty oznakowane symbolem przekreślonego kłosa, który umieszczany jest na produktach bezglutenowych. Z jadłospisu należy wyeliminować produkty zawierające pszenicę, owies, żyto i jęczmień oraz ich pochodne. Zabroniona jest kawa zbożowa, płatki kukurydziane ze słodem jęczmiennym. Dozwolone jest pieczywo produkowane z mąki ziemniaczanej i kukurydzianej, a także kasza jaglana, proso, kukurydza, soja, orkisz, skrobia pszenna i ryż.

Powrót