Trądzik to choroba skóry, której początek występuje w wieku pokwitania, kiedy pod wpływem zmian hormonalnych (nadmiernej stymulacji androgenowej) dochodzi do nadmiernego pobudzenia czynności gruczołów łojowych (łojotoku). Najczęściej występuje na twarzy, plecach, ramionach i klatce piersiowej. Powstawanie zaskórników oraz grudek wiąże się z nadmiernym wytwarzaniem łoju i wzmożonym rogowaceniem komórek przewodu wyprowadzającego gruczołów łojowych skóry. Nakładające się na siebie zrogowaciałe warstwy naskórka zapełniają przewód wyprowadzający łój oraz zamykają jego ujście. Zablokowane ujście kanału gruczołu łojowego czopem łoju i zrogowaciałych komórek to tzw. zaskórnik, który jest niezapalną postacią trądziku. Choroba dokucza milionom ludziom na całym świecie - w szczególności nastolatkom.

 

Przyczyny powstawania trądziku pospolitego:

- produkcja łoju

- rogowacanie ujść mieszków włosowych

- zasiedlanie rozszerzonych rozszerzonych gruczołów  łojowych przez bakterie 

- rozwój nacieku w okolicy gruczołów łojowych

 

Czynniki sprzyjąjące trądzikowi:

-stres

-niewłaściwa dieta

-niektóre leki

-nieodpowiednia higiena

-wilgotność i temperatura

 

Czynniki nasilające trądzik:

-stres

-niektóre produkty spożywcze (ostre przyprawy, marynaty, czekolada, kakao)

-steroidy(anaboliki), lit, fenytoina, izoniazyd

 

Leczenie:

Wybór metody leczenia zależy od postaci trądziku. Łagodne postacie wymagają jedynie leczenia miejscowego, w ciężkich stosuje się leczenie skojarzone - zewnętrzne i ogólne. W leczeniu ogólnym stosuje się antybiotyki, izotretinoinę oraz witaminy o działaniu przeciwłojotokowym.

 

Leczenie miejscowe dzielimy na 3 typy:

- przeciwłojotokowe

- komedolityczne (czyli przeciwzaskornikowe)

- przeciwbakteryjne

 

LECZENIE MIEJSCOWE PRZECIWŁOJOTOKOWE

Leczenie miejscowe przeciwłojotokowe polega na aplikowaniu na skórę roztworów alkoholowych z dodatkiem mentolu, tymolu i kwasu salicycolowego.

Leczenie miejscowe komedolityczne polega na stosowaniu, następujących środków:

- retinoidy

- kwas azelainowy

- nadtlenek benzonu

- alfa-hydrokwasy

- kwas salicylowy

- czysta chemicznie siarka

- preparaty cynku

Retinoidy

Retinoidy to  organiczne związki chemiczne, pochodne kwasu witaminy A. Skutecznie blokują one mechanizmy powstawania trądziku. Retinoidy pobudzają wzrost i mają wpływ na różnicowanie się komórek nabłonkowych oraz zwiększoną syntezę glikoprotein błonowych. Retinoidy zmniejszają gruczoły łojowe i wydzielanie łoju, zmniejszają ilość bakterii w mieszkach włosowych, oddziałowywują przeciwzapalnie i przeciwzaskórnikowo. 

Wyróżniamy 3 generacje retinoidów:

I generacji - retinoidy naturalne, działające nieselektywnie - retinol (witamina A) i jej metabolit retinal, tretinoina, izotretinoina,

II generacji - retinoidy monoaromatyczne, syntetyczne analogi witaminy A (etretinat, acitretina)

III generacji - retinoidy poliaromatyczne, charakteryzujące się selektywnym działaniem receptorowym (arotynoid, adapalen, tazaroten).

Działają silniej niż retinoidy poprzedniej generacji. B/ Tazaroten - ma postać żelu o stężeniu 0,05 i 0,1%. Działa podobnie jak adapalen, lecz znacznie silniej – toteż wywołuje skutek leczniczy już po krótkim czasie terapii. 

Prawdopodobnie najpopularniejszymi środkami leczącymi trądzik wykorzystującymi retinoidy są tretinoina ( tzw. kwas all-trans witaminy A) i izotretinoina (kwas 13-cis witaminy A). Stosowane są zwykle w postaci roztworów, żelów lub kremów. Retinoidy mogą być także podawane doustnie. Możliwe objawy uboczne po stosowaniu retinoidów to: podrażeniania skóry, wysuszenia, złuszcanie oraz zastrzenie po ekspozycji słonecznej.

Kwas azelainowy

Kwas azelainowy, charakteryzuje się działaniem przeciwbakteryjnym i przeciwzapalnym oraz w mniejszym stopniu działaniem złuszczającym. Wpływa ponadto na skład łoju. Jest dobrze tolerowany, stosowany jako lek pojedynczy lub w skojarzeniu, najczęściej z leczeniem ogólnym. Jest dostępny w stężeniu 15-20%. Dodatkowym jego działaniem jest hamowanie syntezy melaniny (barwnika skóry) co jest wyjątkowo przydatne u osób z przebarwieniami pozapalnymi.

Nadtlenek benzoilu

Nadtlenek benzoilu ma działanie keratolityczne i aktywność przeciwbakteryjną, do której dochodzi w trakcie rozkładu leku i następowego uwalniania tlenu. Pobudza procesy ziarnowania i syntezę kolagenu. zmniejsza liczbę zaskórników i powoduje ustępowanie zapalnych wykwitów. Poprawia zaopatrzenie w tlen tkanek. Dostępne są preparaty w różnych stężeniach (zwykle 2,5%, 4%, 5% i 10%), w postaci kremów, żeli i  roztworów . Na początku kuracji, pacjenci mogą obserwować podrażnienie, wysuszenie  skóry oraz nadmierne złuszczanie. Zaleca się więc ostrożne ich stosowanie: rozpoczynanie leczenia od stężeń niższych i aplikowanie ich co drugi dzień. Lek może powodować niewielkie odbarwienie skóry oraz świąd skóry (odczucie pochodzące ze skóry, wywołujące chęć drapania lub pocierania). Nie powoduje bakterioodporności (w przeciwieństwie do antybiotyków gdzie taka odporność może się wytworzyć). 

Popularne preparaty zawierające nadtlenek benzoilu to:

-Benzacne, prawdodpobnie najpopularniejszy, dostępny w dwóch stężeniach: 5 i 10%

-Acneroxid 5 i 10%

-Epiduo (zawiera adapalen + nadtlenek benzoilu)

-Oxy

-Clearasil – Ultra (nadtlenek benzoilu + krzemian glinu)

-Acnidazil (nadtlenek benzoilu + mikonazol)

-Brevoxyl 4 i 8% lotion, 4 i 8% żel (na bazie alkoholu)

-Benoxyl lotion (na bazie oleju) 2,5, 5 lub 10%

-Benzac-W liquid wash (z gliceryną) 5 i 10%

-Desquam-E żel (z EDTA, zaróbka wodna) 2,5, 5 i 10%

-Lubexyl

Zwykle dostepne bez recepty.

Alfa-hydroksykwasy (inaczej kwasy AHA)

Alfa-hydroksykwasy to proste związki chemiczne zawarte w owocach. Złuszczają naskórekw delikatny sposób, dzięki czemu skóra staje się gładsza, zaś pory mieszków włosowo-łojowych otwierają się szerzej. 

Kwasy AHA pomagają regulować proces odnowy komórkowej i złuszczają zrogowaciałe, martwe komórki w zewnętrznej warstwie naskórka, która uległa zgrubieniu. Zapobiega to zamykaniu się porów i rozwojowi zaskórników. Biochemiczny mechanizm tego działania nie jest do końca dokładnie wyjaśniony. Najbezpieczniej jest stosować regularnie  preparaty do twarzy zawierające kwasy AHA o stężeniu w granicach 10 % i poniżej.

Kwas salicylowy

Ma on kompleksowe działanie: przeciwzaskornikowe (komedolityczne), złuszczające nadmiar zrogowaciałego naskórka (keratolityczne) oraz przeciwzapalne i odkażające. Przeważnie dobrze tolerowany przez skórę, choć czasem może powodować niewielkie podrażnienie skóry oraz wysuszeniea.

Czysta chemicznie siarka

Siarka zastosowana na skórę ulega przemianom do siarczków, które z kolei działają bakteriobójczo i grzybobójczo. Sama siarka wysusza skórę.

Preparaty cynkowe

Najczęściej stosowany jest tlenek cynku w stężeniu 10 - 25% aplikowany miejscowo. Działa wysuszająco oraz  sciągająco na skórę. Jest szczególnie użyteczny przy tzw. wyprysku sączącym oraz w stanach zapalnych skóry.

 

LECZENIE MIEJSCOWE KOMEDOLITYCZNE

Leczenie miejscowe komedolityczne (czyli przeciwzaskornikowe) odbywa się z użyciem następujących środków:

- kwas azelainowy

- nadtlenek benzoilu

- alfa-hydroksykwasy

- retinoidy 

 

Środki zostały już opisane wczześniej ponieważ są także jednocześnie używane do leczenia przeciwłojotokowego.

 

LECZENIE MIEJSCOWE PRZECIWBAKTERYJNE

Leczenie miejscowe przeciwbakteryjne odbywa się z użyciem:

- antybiotyków

- kwasu azelainowego

- adapalenu

- tazarotenu

Antybiotyki

Antybiotyki zalecane są w trądziku grudkowo-krostowym. Istnieje w ich przypadku ryzyko wywołania odporności. Od lat najpopularniejszymi antybiotykami stosowanymi w walce z trądzikiem są tetracykliny I oraz II generacji. Tetracykliny II generacji (limecyklina, doksycyklina i minocyklina) są bardziej skuteczne. Inne popularne antybiotyki to erytromycyna i klindamycyna. Podczas terapii z wykorzystaniem antybiotyków należy unikać promieniowania słonecznego UV oraz fototerapii, z uwagi na zagrożeniem uczuleniem i odczynem fototoksycznym. Czas kuracji: 3-8 miesięcy.

Przy leczeniu miejscowym zalecane jest łączenie lub naprzemienne stosowane preparatów o różnym mechaniźmie działania.

 

KURACJA HORMONALNA

Innym sposobem leczenie trądziku, szczególnie jego cięższych przypadków jest zwalczanie silnego łojotoku przez kurację hormonalną. Można powiedzieć, że są to działania "największego kalibru" - terapię hormonalną stosuje się u osób u których nieskuteczne jest leczenie antybiotykami i u których trądzik ma bardzo silny, można by rzecz wręcz drastyczny przebieg - np. towarzyszy mu podwyższona temperatura i zajęcia stawów. Stosuje się hormony hamujące syntezę androgenów. Terapia może mieć skutki uboczne - u kobiet może powodować objawy zaburzenia miesiączkowania oraz bolesności gruczołów piersiowych. U mężczyzn hamowana jest aktywność hormonów męskich z wszystkimi tego konsekwencjami (utrata libido). 

 

NIEKONWENCJONALNE METODY LECZENIA TRĄDZIKU  

Istnieją także niekonwencjonalne sposoby leczenie trądziku oraz walczenia ze zmianami potrądzikowymi. Należą do nich fototerapia, krioterapia, laseroterapia oraz szczepionki na trądzik (wycofane z użycia w Polsce z powodu małej skuteczności). To już jednak temat na osobny artykuł. Zapraszamy do wizytalekarska.pl wkrótce i na pewno na ten temat coś napiszemy.

Powrót